Bijna mijn hele leven had ik gedacht dat mijn waarde afhing van één enkel detail in mijn gezicht. Niet van mijn glimlach, niet van mijn ogen, niet van de manier waarop ik lachte, maar uitsluitend van mijn neus.
Toen ik twaalf was, kende ik de gemene bijnamen die mijn leeftijdsgenoten me toefluisterden al uit mijn hoofd. Sommige waren behoorlijk inventief, maar de meeste waren gewoon harteloos. Op school leerde ik doen alsof ik hun spot niet hoorde, op foto’s zoeken naar de hoek waaronder mijn neus het kleinste leek en groepsfoto’s zoveel mogelijk vermijden. Zodra iemand onverwachts een camera omhooghield, draaide ik instinctief mijn hoofd weg. Die gewoontes bleven me achtervolgen, zelfs lang nadat ik mijn schooltijd had afgesloten. Mensen dachten dat ik verlegen was, maar in werkelijkheid probeerde ik mezelf gewoon te verbergen.
Alles veranderde toen ik Daniel ontmoette. Tijdens onze derde date draaide ik opnieuw mijn gezicht weg, en hij glimlachte en gaf toe dat hij het had opgemerkt. Toen ik me verontschuldigde omdat ik hem naar zo’n lelijk detail had laten kijken, antwoordde hij verbaasd dat hij eigenlijk naar mijn ogen keek. Ik kon hem nauwelijks geloven, maar ik voelde dat hij oprecht was. En juist dat deed het meeste pijn: ik wilde zijn woorden vertrouwen, maar mijn onzekerheden waren sterker dan ik.
In de jaren daarna kwam ik om de paar maanden terug op het onderwerp van de operatie. Daniel gaf steeds hetzelfde antwoord: hij zou me steunen als het me gelukkiger zou maken, maar hij hoopte dat ik mezelf ooit door zijn ogen zou kunnen zien. Dat lukte me niet. Daarom opende ik een aparte spaarrekening voor de operatie en zette daar elke bonus, elk verjaardagscadeau in geld en elke belastingteruggave op. Daniel wist ervan, maar heeft me nooit tegengehouden.
Toen ik eindelijk de operatiedatum vastlegde, kuste hij me op mijn voorhoofd en beloofde dat hij er zou zijn zodra ik wakker werd. En hij hield zijn woord. Na de narcose voelde mijn gezicht zwaar en strak aan, maar zijn hand vasthouden gaf me een diepe rust.
Tijdens de rit naar huis vroeg hij voortdurend of ik lekker zat en of ik water nodig had. Ik glimlachte onder mijn verband en dacht dat hij gewoon nerveus was vanwege de operatie die net achter de rug was.
Maar zodra we de voordeur binnenstapten, sloeg de werkelijkheid me met stomheid.
De grote spiegel boven de schoorsteenmantel in de woonkamer was verdwenen. Alleen twee lege haakjes waren nog zichtbaar aan de muur. Ook de decoratieve spiegel in de gang was weg, net als die in de badkamer. Zelfs de oude passpiegel die ik sinds mijn studententijd in de slaapkamer had staan, was verdwenen. De spiegeldeuren van de kledingkast waren zorgvuldig afgedekt met grote witte lakens. Iedere weerspiegeling was weggehaald.
‘Wat is er gebeurd?’ vroeg ik met een trillende stem aan Daniel. ‘Waar zijn alle spiegels gebleven?’
Hij liet zijn blik naar de vloer zakken. ‘Ik kon ze niet laten hangen.’
‘Wat bedoel je daarmee?’

‘Je kunt jezelf nog niet bekijken.’
Ik probeerde rustig te blijven en herinnerde hem eraan dat de chirurg me had gewaarschuwd voor de zwelling na de operatie. Maar de angst in zijn ogen en het trillen van zijn handen vertelden me dat er iets anders aan de hand was. Toen ik mijn verband wilde aanraken, schreeuwde hij wanhopig: ‘Alsjeblieft, doe dat niet!’
Op dat moment schoot een ijzingwekkende gedachte door mijn hoofd: de arts had tegen me gelogen, de verpleegsters hadden uit medelijden naar me geglimlacht en Daniel had al een afschuwelijk resultaat gezien.
Net toen ik voelde dat mijn benen het bijna begaven van de wanhoop, werd er hard op de voordeur gebonsd.
Op de stoep stonden Linda, de verantwoordelijke voor patiëntenzorg van de kliniek, en Mark, de supervisor van de intensivecareafdeling. Aan hun gezichten was meteen te zien dat er iets ernstigs was gebeurd.
‘We zijn hier om onze excuses aan te bieden voor een verschrikkelijke fout,’ zei Linda buiten adem. ‘Uw operatie is uitstekend verlopen, mevrouw Cora, maar toen uw man de uitslaapkamer binnenkwam, was door een verwisseling van namen uw medisch dossier naast het verkeerde bed terechtgekomen.’
In de kamer viel een doodse stilte.
‘De andere patiënt,’ vervolgde Mark zacht, ‘had tijdens de operatie ernstige complicaties gehad en liep zware verwondingen en uitgebreide bloeduitstortingen in het gezicht op. Uw man dacht dat hij naar u keek.’
Daniel zakte plotseling in elkaar. ‘Ik stond naast haar, hield haar hand vast en bleef maar zeggen dat ik van haar hield… Ik dacht dat ik afscheid moest nemen van mijn vrouw.’
Op dat moment begreep ik waarom hij ons huis van alle spiegels had ontdaan. Hij vond mijn uiterlijk niet afschuwelijk. Hij was bang dat ik zou zien wat hij in zijn hoofd met afgrijzen had voorgesteld en zou denken dat ik mijn leven had verwoest. Hij wilde me alleen nog een dag beschermen tegen de wreedheid van de wereld.
Linda veegde een traan weg en voegde eraan toe dat de chirurg een boodschap voor me had: ‘Zeg tegen mevrouw Cora dat haar herstel precies verloopt zoals verwacht. Ze heeft zwellingen en wat blauwe plekken, maar dat is volkomen normaal.’
Ondanks alles barstte ik in lachen uit. Het was een nerveuze lach, maar ook een bevrijdende. Daniel begon mee te lachen, totdat we allebei in tranen uitbarstten van opluchting. Eindelijk verdween die ondraaglijke spanning.
Een week later werd mijn verband verwijderd. De chirurg reikte me een spiegel aan. Daniel keek meteen de andere kant op, bang om te zien, maar ik raakte zijn arm aan en stelde hem gerust dat hij best mocht kijken.
Ik tilde de spiegel op. Aan de andere kant zag ik geen perfecte vrouw, maar een vertrouwd, rustig gezicht dat voor het eerst niet op zoek was naar een reden om zichzelf te haten.
Een paar maanden later hingen de spiegels in de woonkamer, de gang en de badkamer weer op hun plek. Het leven leek zijn gewone gang te gaan, maar ik was niet meer dezelfde. Ik had mijn neus veranderd, maar Daniel had veranderd hoe ik naar mezelf keek. Drieëntwintig jaar lang had mijn spiegelbeeld bepaald hoeveel ik waard was, maar vanaf die dag zou het nooit meer het laatste woord hebben.